Świetliński Kazimierz Marian (1886—1975), ksiądz rzymskokatolicki, działacz społeczny w kraju i w środowiskach polonijnych.
Ur. 4 IX w Warszawie, był synem Józefa, agronoma, i Marii z Sawickich. Miał czworo rodzeństwa.
Ś. uczył się w gimnazjach w Odessie i Mariampolu. W Warszawie wstąpił 3 IX 1906 do seminarium duchownego i 23 IX 1911 przyjął święcenia kapłańskie z rąk warszawskiego bp. pomocniczego Kazimierza Ruszkiewicza. Był wikariuszem kolejno w Jazgarzewie (pow. grójecki), Żyrardowie (pow. błoński), Bielanach (pow. warszawski, obecnie dzielnica Warszawy), parafii p. wezw. św. Antoniego w Warszawie, a po wybuchu pierwszej wojny światowej w r. 1914 w parafii p. wezw. Wniebowzięcia NMP w Łodzi; w l. 1916—19 pełnił tam funkcję prefekta gimnazjalnego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został 19 VI 1919 kapelanem 2. Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich i w styczniu oraz lutym 1920 uczestniczył w przejmowaniu przez Polskę Pomorza. W maju t.r. przeniesiono go do I Brygady Jazdy Wpol., z którą uczestniczył w wojnie polskosowieckiej. Jesienią t.r. został wikariuszem w parafii p. wezw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Zgierzu. W l. 1922—6 był prefektem szkół średnich w Łodzi. Równocześnie od 13 IX 1925 pełnił funkcję proboszcza nowo erygowanej parafii w Będoniu (pow. brzeziński, obecnie Bedoń). Dokończył tam budowę plebanii, kontynuował wznoszenie kościoła parafialnego i założył Bractwo Żywego Różańca; doprowadził też do otwarcia Domu Ludowego. Działał w Banku Ziemiańskim i Kółku Rolniczym. Dn. 25 VIII 1929 został mianowany wikariuszem parafii katedralnej w Łodzi.
Dn. 29 VI 1930 wyjechał Ś. do Argenteuil pod Paryżem, do pracy wśród francuskiej Polonii; niebawem został dziekanem okręgu paryskiego. Równocześnie od r. 1931 studiował nauki społeczne w Inst. Katolickim w Paryżu. Uczestniczył w dn. 21—26 VI 1932 w Kongresie Eucharystycznym w Dublinie, w r. 1933 w pielgrzymce jubileuszowej Polaków do Rzymu i w r.n. w II Światowym Zjeździe Polaków z Zagranicy, odbywającym się w różnych miastach Polski. W r. 1933 uzyskał w Inst. Katolickim magisterium, a 6 VI 1936 doktorat z nauk społecznych na podstawie dysertacji La conception sociologique de l’oecuménicité. Dans la pensée religieuse russe contemporaine (Paris 1938). Odrzucił otrzymaną w r. 1936 nominację na rektora Polskiej Misji Katolickiej w Harbinie (Chiny) i wrócił do kraju. Dn. 31 XII t.r. wstąpił do Tow. Chrystusowego dla Wychodźców i rozpoczął nowicjat w Potulicach (pow. bydgoski). W tym czasie wydawał „Głos Seminarium Zagranicznego” i miesięcznik liturgiczny „Msza Święta”. Po przyjęciu 11 I 1938 pierwszych ślubów został rektorem Domu Studiów w Poznaniu. Dn. 11 XII t.r. zorganizował w Warszawie akademię „Stolica Polski w trosce o duszę wychodźcy polskiego”. Po wybuchu drugiej wojny światowej mieszkał od 10 XII 1939 u kapucynów i felicjanek w Krakowie. Dn. 11 I 1941 złożył tam śluby wieczyste. Od r. 1943 był naczelnym kapelanem niemieckich obozów przejściowych dla polskich robotników wysyłanych do Rzeszy w Generalnym Gubernatorstwie (Częstochowa, Kraków, Lublin i Lwów). Organizował od jesieni 1943 konspiracyjne wyjazdy księży do Niemiec. Zagrożony aresztowaniem, ukrywał się od wiosny 1944 w Kowarach (pow. miechowski). Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej przybył 17 II 1945 do Poznania; jako delegat ds. majątkowych zgromadzenia i rewindykacji zabranych dóbr starał się przejąć dom chrystusowców, co udało się dopiero 15 III t.r.
Skierowany na Pomorze Zachodnie w celu zorganizowania pracy duszpasterskiej dla przybywających tam Polaków, Ś. przyjechał 12 VI 1945 do Szczecina. Objął Wydz. Spraw Duszpasterskich przy Zarządzie Miejskim i podjął starania o uzyskanie jurysdykcji od bp. berlińskiego Konrada von Preysinga dla siebie i wszystkich księży polskich podejmujących pracę na tym terenie. Przejmował kościoły protestanckie, dokonywał ich poświęcenia i tworzył w nich duszpasterstwo katolickie. Po decyzji władz ZSRR wyrażonej 5 VII t.r. przez komendanta wojennego Szczecina, płk. Aleksandra Fiedotowa, ostatecznie przekazującej władzę administracyjną w mieście urzędnikom polskim, odprawił 8 VII w kościele p. wezw. Najśw. Serca Pana Jezusa nabożeństwo dziękczynne. Od bp. Preysinga uzyskał 10 VII jurysdykcję na cały teren diec. berlińskiej z prawem jej subdelegowania, wkrótce jednak zarząd kościelny nad tym terenami przejął na mocy specjalnych uprawnień przybyły 20 VII do kraju prymas Polski, kard. August Hlond (15 VIII powołał Administrację Apostolską Kamieńską i Prałaturę Piską). Dn. 15 VII odprawił Ś. mszę przed gmachem Zarządu Miejskiego w rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem. Był autorem kilku nowych nazw szczecińskich ulic, które zostały zatwierdzone przez odbywający się w dn. 11—13 IX t.r. w Szczecinie I Zjazd Onomastyczny. W poł. września został pierwszym dziekanem szczecińskim. W obecności prezydenta Szczecina Piotra Zaremby i premiera Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej Edwarda Osóbki-Morawskiego poświęcił 7 X świetlicę Wojewódzkiej Komendy Milicji Obywatelskiej. Dn. 9 X został administratorem szczecińskiej parafii p. wezw. Świętej Rodziny, a 17 XII wikariuszem substytutem kościoła parafialnego. W Boże Narodzenie t.r. poświęcił nowo uruchomioną radiostację szczecińską i wygłosił przez nią przemówienie. W styczniu 1946 został proboszczem Starego Dąbia (obecnie Dąbie, dzielnica Szczecina) i zamieszkał w Zdrojach (obecnie dzielnica Szczecina). Dn. 15 VIII t.r. poświęcił wyremontowany kościół w Zdrojach. Z jego inicjatywy powołano t.r. Państw. Gimnazjum i Liceum im. Mikołaja Kopernika w Starym Dąbiu; nauka rozpoczęła się 8 X, a Ś. był krótko pierwszym dyrektorem szkoły. Dn. 25 I 1947 poświęcił kościół filialny w Płoni (obecnie dzielnica Szczecina). W atmosferze zaostrzającej się walki z «reakcją» władze państw. odmówiły mu t.r. zgody na wyjazd do Francji. Na przełomie l. 1947 i 1948 objął Ś. parafię w Przybiernowie (pow. kamieński). W r. 1949 został administratorem (od r. 1951 proboszczem) w Maszewie (pow. nowogardzki); w l. 1950—1 był dziekanem, a następnie wicedziekanem dekanatu stargardzkiego. Pisał wspomnienia z l. 1939—50 opatrując je często dokumentacją fotograficzną, m.in. Wspomnienia i przeżycia. Szczecin: kwiecień—grudzień 1945 (mszp. w Arch. Tow. Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej w P., fragment oprac. P. Fenrych pt. „Rok 1945 — «Szczecin jest polski i boży»” „Prezbiterium” R. 13: 1985 nr 1/5), Od Szczecina do Szczecina. Kronika odnowy życia polskiego i Kościoła rzymskokatolickiego w Szczecinie (mszp. w Arch. Archidiec. w Szczecinie, oprac. A. Rasmus w: „Ks. Kazimierz Świetliński TChr i jego «Kronika odnowy życia polskiego i Kościoła rzymskokatolickiego w Szczecinie»”, Szczecin 2006). Latem 1958 zwolniono go z funkcji proboszcza w Maszewie i skierowano jako superiora (przełożonego) do domu chrystusowców w Puszczykowie.
Dn. 12 VIII 1962 wyjechał Ś. do Kanady; osiadł w Calgary, a następnie w Windsorze (prow. Ontario) jako asystent przy parafii p. wezw. Świętej Trójcy. We wrześniu r.n. przeniósł się do USA, do parafii p. wezw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Detroit. Pisał artykuły religijne do prasy polonijnej, m.in. do ukazującego się w Detroit „Dziennika Polskiego”; od r. 1974 do śmierci wydawał tam czasopismo „Zryw”. Uczestniczył w polonijnych audycjach radiowych i pełnił funkcję kapelana Obwodu ZHP poza granicami Kraju na stan Michigan. Mimo podeszłego wieku odwiedzał kilkakrotnie Polskę, a także Polaków w tureckim Adampolu (Polonezköy). We wrześniu 1975 uczestniczył w jubileuszu 50-lecia parafii w Bedoniu. Zmarł 10 X 1975 w Detroit, został pochowany 14 X na cmentarzu Mount Olivet; uroczystościom pogrzebowym przewodniczył bp pomocniczy Detroit Artur Krawczak. Pośmiertnie przez władze RP na uchodźstwie został Ś. odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1975).
W r. 1994 nadano jednej z ulic w Maszewie imię Ś-ego i umieszczono tablicę pamiątkową w przedsionku tamtejszego kościoła parafialnego. Rada Miasta Szczecina nadała 20 VII 2009 jego imię skwerowi w dzielnicy Dąbie. Postać Ś-ego występuje w publikowanych na łamach detroitskiego „Dziennika Polskiego” opowiadaniach ks. Mieczysława Szweja „Rodło w herbie” (1978—80, wyd. osobne, Pelplin 1994) i „Malwy w Detroit” (1981 nr 11—77).
Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, Tor. 2005 IV (fot.); Encyklopedia Szczecina, Szczecin 2000 II; — Berlik F., Historia Towarzystwa Chrystusowego dla Wychodźców 1932—1939, P. 1987; Janik M. i in., Bedoń. Dzieje do 1939 roku, Andrespol—Ł. 2009; Kołodziej B., Dzieje Towarzystwa Chrystusowego dla Wychodźców w latach 1939—1948, P. 1983 (fot.); Kościół rzymskokatolicki na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej w latach 1945—2005, Szczecin 2005; Kubus D., Kościół i parafia w Bedoniu, Ł. 2000 s. 14—18, 46, 65—6, 70, 72—5 (fot.); Życie religijne w Polsce pod okupacją 1939—1945. Metropolia wileńska i lwowska, zakony, Kat. 1992; — Dziennik Ustaw RP [Londyn] 1975 nr 2 s. 10; Elenchus cleri saecularis ac regularis Archidioecesis Varsaviensis, 1908, 1914; Elenchus cleri saecularis ac regularis Dioeceseos Lodziensis, 1923—8; Elenchus omnium ecclesiarum nec non universi cleri saecularis ac regularis Dioeceseos Lodziensis, 1929, 1931—3, 1935; Schematyzm Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej, 1946, 1949; Spis duchowieństwa i parafii diecezji łódzkiej, 1936—7; Zaremba P., Wspomnienia prezydenta Szczecina 1945—1950, P. 1977; — „Dzien. Pol.” [Detroit] 1965 nr 17, 48, 1967 nr 38, 165, 1968 nr 204, 227, 1969 nr 32, 44, 102 s. 11 (fot.), nr 103, 1970 nr 37, 1972 nr 209, 1974 nr 63, nr 250 s. 10, 1975 nr 9, nr 62; „Słowo Powsz.” R. 34: 1980 nr 143 (fot.); — Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Dzien. Pol.” [Detroit] 1975 nr 200—201 (Z. Peszkowski), nr 213, 215, 219 (W. Gowin), nr 221 (tenże), 1976 nr z 26 X (M. Szwej, fot.), „Msza Święta” 1976 nr 1 (P. Biolik, fot.), „Tyg. Powsz.” 1976 nr 3; — IPN w P.: sygn. IPN Po 821/2170 (akta paszportowe Ś-ego, fot.); IPN w Szczecinie: sygn. IPN Sz 0012/521 t. 2 k. 31—2 (inwentarz arch. akt II KWMO w Szczecinie), sygn. IPN Sz 009/31/3 k. 5, 38 (rozpracowanie w ramach sprawy krypt. Zagubiony); — Mater. Red. PSB: Wydruki ze stron internetowych (www.tchr.us, wspomnienia o Ś-m ks. W. Kani, www.bip.um.szczecin.pl, Protokół Nr XXXVII/09 z sesji Rady M. Szczecina 20 VII 2009, www.bazylika.szczecin.pl, www.maszewo. eparafia.pl).
Mariusz Ryńca